Lezing Klik! Animatiefestival: Boy Princesses & Girl Warriors

KLIKVorige week was het Klik! Animatiefestival in Amsterdam. Het thema dit jaar was ‘Boys, Girls and Beyond’ waarmee genderstereotypen in animatie onder de loep werden genomen. Het festival heeft ook lezingen en ik mocht er een verzorgen. Onder de titel ‘Boy Princesses & Girl Warriors’ dook ik in genderrepresentatie in animatie. Animatie behelst een belofte van lichaamsloosheid: karakters kunnen zo verbeeld worden dat hun lichamen en daarmee hun genders er niet toe doen. Tegelijkertijd is de geschiedenis van de animatie er een van kwetsende karikaturen.

In het beperkte wetenschappelijk onderzoek naar genderrepresentatie valt een gebrek aan systematiek op. Sneeuwwitje kan zowel gelezen worden als een feministische heldin (trekt zich niets aan van uiterlijk, woont met zeven mannen) als als feministische faal (passief, wacht alleen maar op haar prins). Die tegenstrijdige lezingen zijn afkomstig van academici die hun interpretatie meer waarde geven dan die van het publiek. Publieksonderzoek – hoe kijken mensen naar deze verbeeldingen? – naar gender en animatie bestaat nauwelijks (of zelfs helemaal niet).

Er is geen tekort aan Girl Warriors: er is slechts een klein beetje feminisme nodig om meisjes en vrouwen neer te zetten die ook vechten en stoer zijn. Aan Boy Princesses ontbreekt het volkomen omdat zo’n representatie om meer radicale politiek vraagt. Anders gezegd: een stoer meisje wordt opgetrokken tot het niveau van jongens, die in de genderhiërarchie boven haar staan. Een tuttige jongen wordt naar beneden geduwd tot het niveau van meisjes.

Ik besloot mijn lezing met de oproep minder te kijken naar representaties en meer naar receptie. Er bestaan verschillende animaties die een belofte van genderverwarring in zich hebben, zoals de genderswap tussen Finn & Jake en Fionna & Cake uit Adventure Time. Vragen die we daarbij moeten stellen zijn bijvoorbeeld: hoe kijken jongens, meisjes en queers naar zulke beelden? Vinden zij er verzet in? Is het verwarrend voor hen die niet verward willen worden?

Mijn powerpointpresentatie staat op Slideshare.


Speaker Publicatiedatum: November 12, 2014