Column bij debat over PrEP: pillengelijk

truvadaMijn naam is Linda Duits en ik ben een cisgender heterovrouw. Ik geniet daarom een boel privileges. Zo mag ik van de overheid gewoon onbeschermde seks hebben. Vinden ze prima, al die ambtenaren bij het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Ik en andere leden van de cisgender heterovrouwen gemeenschap worden daardoor nooit aangesproken als lustige sletten, ook al zijn we dat soms wel. 

Niet alleen de overheid vindt het goed dat ik zonder condoom neuk. De hele maatschappij eigenlijk. Die zijn vooral bezorgd over ongewenste baby’s in mijn buik. Ongewenst zwanger zijn is een klein beetje sterven. Je hoeft maar een aflevering van MTVs Teen Mom te kijken om te weten hoe je leven voorgoed kapot is als je een baby krijgt terwijl je daar niet klaar voor bent. Of in mijn geval: niet op zit te wachten.

De maatschappij vindt de gevolgen van een ongewenste zwangerschap veel erger dan de gevolgen van schaamluis. Ik word dan ook wel enigszins aangemoedigd om me te beschermen tegen platjes en chlamydia enzo, maar het belangrijkste is dat baby’s voorkomen. Zo belangrijk zelfs dat iedereen meebetaalt om mij te behouden van dat leed, nou ja, soort van. De anticonceptiepil die ervoor zorgt dat ik een vrij leven kan leiden wordt vergoed uit de aanvullende verzekering.

Wij cisgender heterovrouwen zijn niet altijd de snuggerste trouwens. Je zou denken dat het niet echt ingewikkeld is om elke avond na het tandenpoetsen en voor het condoomloos seksen een klein pilletje te slikken. Dat is het dus wel. Niet getreurd! Voor vergeetachtige vrouwen zijn er alternatieven als de prikpil en het spiraaltje. Ook allemaal zonder morren vergoed.

Tot 21 jaar zit de pil trouwens in het basispakket. Jonge cisgender heterovrouwen zijn namelijk nog vergeetachtiger dan het volwassen deel van onze gemeenschap. Dat wordt niet bestraft, maar we hebben er begrip voor.

Voor deze verworvenheden hebben feministen hard gevochten in de Tweede Golf. Ik ben hen daarvoor erg dankbaar. Het was hen trouwens niet gelukt zonder de steun van heteromannen. Supersympathiek. Ik heb dit niet empirisch onderzocht, het is een speculatie, maar ik denk dat hun steun misschien wel iets te maken heeft met het feit dat zij dankzij die pil zelf ook lekker vrij kunnen penetreren en tijdens het zingen gewoon in de kerk mogen blijven.

Wat is het leven toch heerlijk als je de norm bent. Ik ben dan misschien dus vrouw – kleine tegenslag – maar ik doe het met heteromannen en die zijn de baas. Er is daarom niemand die roept dat anticonceptie promiscue gedrag onder hetero’s aanmoedigt.

Als het in de pers gaat over de pil, wordt nooit voor de naam van een pilgebruikster het woord ‘feestvierder’ gezet. Het gaat nooit over de drugs die cisgender heterovrouwen gebruiken. De anticonceptiepil wordt nooit aangeduid als ‘pretpil’, ook al is hij dat wel. Woohee!

Het is totaal geaccepteerd dat hetero’s twee soorten onveilige seks kennen: volledig onbeschermde seks en seks die onbeschermd is tegen soa’s, maar wel tegen zwangerschap. Volkomen normaal. Als wij hetero’s een sekspartner vertrouwen, maken we afspraken om zonder condoom te kunnen neuken. Dat is namelijk lekkerder.

Ook homo’s doen het liever zonder condoom. Homo’s kunnen niet zwanger worden, maar zij leven met de angst voor hiv. Die angst bestaat ook onder cisgender heterovrouwen, vooral die van mijn leeftijd – opgegroeid in de aidspaniek van de jaren ’90. Maar voor homo’s en hun bedpartners is de dreiging toch een stuk urgenter dan voor mij.

Aan aids ga je niet meer dood, maar net als bij een zwangerschap zal je leven nooit meer hetzelfde zijn. Ondanks alle voorlichtings- en aansporingscampagnes zijn er in Nederland elk jaar zo’n duizend nieuwe besmettingen. 69 procent daarvan is een man die seks heeft met mannen.

Hoe fantastisch zou het zijn als hiv net als zwangerschap voorkomen kan worden met een simpel pilletje? Als dat zou kunnen, en het middel was voldoende medisch getest, dan zou de overheid dat meteen verkrijgbaar moeten maken. Iedere besmetting is er immers een te veel.

Ik was dan ook extreem verheugd toen ik leerde dat PrEP bestond. Ik begrijp dat het werkt als een malariapil: je slikt het om overdracht te verhoeden, maar het wordt ook gebruikt bij het bestrijden van opgelopen infectie. Tegen malaria kun je je insmeren met deet of in een klamboe slapen. Toch is dat niet voldoende: je vergeet de deet of er is geen klamboe voor handen. Malariapillen zijn duur, maar we vinden voorkomen belangrijker dan genezen. PrEP is ook tamelijk duur, maar ook hier geldt dat preventie veel goedkoper is dan iemand met hiv behandelen.

Toen ik erachter kwam dat PrEP niet beschikbaar is omdat de GGD eerst een proef wilde uitvoeren, was ik woedend. Die proef heeft namelijk niks van doen met de effectiviteit van PrEP, maar gaat over de praktijk van het slikken. Homo’s zouden de pil vergeten en het zou zonder condoom neuken bevorderen. Die argumenten gelden niet voor cisgender heterovrouwen, dus waarom dan wel voor homo’s en ‘hun’ pil?

Twee vrienden van mij zitten in het testpanel van de GGD. Eentje van hen is op leeftijd – ik hoop dat ik hem daarmee niet beledig. Hij vertelde me dat hij zich echt bevrijd voelt sindsdien. Hij is van de generatie die heel veel leeftijdsgenoten heeft zien sterven aan aids. Nu, na al die tijd, voelt het alsof hij een heel nieuw leven heeft. En net als ik doet hij het de eerste keer wel met condoom – want je kent de testgeschiedenis van de ander niet.

Voor mij is het heel simpel: als jij seks zonder condoom ook lekkerder vindt of als je gezondheid belangrijk vindt of als je vindt dat homo’s en hetero’s dezelfde rechten moeten hebben, heb je genoeg redenen om minister Schippers op te roepen PrEP direct breed toegankelijk te maken. Dat betekent ook vergoeding uit de verzekering.

Nu zijn er altijd hetero’s die gaan miepen dat zij zich buitengesloten voelen. Geen probleem. Als PrEP geaccepteerd is voor homo’s, zullen hetero’s er ook snel aan mogen. Waarvoor dank.

Deze column werd uitgesproken tijdens de debatavond ‘PrEP, (n)iets voor jou’ in De Balie.